တိုမာ့ရွ္ ဆားလမန္း ဘ၀

တိုမာ့ရွ္ ဆားလမန္း (Tomaz Salamun) ကို ယခင္ယူဂိုဆလားဗီးယားလက္ေအာက္ (1945-1991) ဆလိုဗီးနီးယား ၊ ဇာဂရက္ဗ္ၿမိ ု ့မွာေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္ ။ ၁၉၄၁ က ၿဖစ္ပါတယ္ ။ အထက္တန္းေက် ာင္းမွာတုန္းက ၿပင္သစ္ဘာသာစကားနဲ ့ ဆလိုဗီန္းဘာသာစကားတို ့သင္ယူခဲ့ရၿပီး ဘာသာစကားကိုအထူးစိတ္၀င္စားမွ ုစတင္ရွိခဲ့ပါတယ္ ။ ၁၉၆၀ မွာ လ် ဳ(ဗ္)လ်ားနားတကၠသိုလ္မွာ ပန္းခ်ီသမိုင္းဘာသာရပ္သင္ယူေနရင္း ကဗ် ာ စ ေ၇းခဲ့တာၿဖစ္ပါတယ္ ။ သူ ့စကားအရ သူအရင္ စိတ္၀င္စားတာက ပန္းခ်ီ ၿဖစ္ၿပီး ကဗ် ာကိုေနာက္မွ စိတ္၀င္စားလာတာၿဖစ္ပါတယ္ ။ “ကဗ် ာဟာ ေခါင္းေပါ ္ကို ေက်ာက္တံုးေတြလိုက်လာခဲ့တာၿဖစ္တယ္” လို ့သူေၿပာပါတယ္ ။ ၁၉၆၄မွာ Perspektiv ‘ရွ ုေဒါင့္’ စာေပမဂဇင္း အယ္ဒီတာလုပ္ရင္း သူ ့ကဗ် ာတစ္ပုဒ္ၿဖစ္တဲ့ Duma ’64 (Thought ’64) ‘အေတြးအေခါ ္ ‘ ၆၄’ ကိုပံုႏွိပ္ေဖါ ္ၿပလိုက္တာ ၿပသနာတက္ၿပီး အခ် ဳပ္ထဲ ၅ ရက္ေရာက္သြားခဲ့ရပါတယ္ ။ အဲဒီ ကဗ် ာပုဒ္ထဲမွာ ဆားလမန္းက ‘ေႀကာင္ေသေကာင္ပုပ္’ လို ့ထည္ ့ေရးလိုက္တာ တီးတုိးအာဏာရွင္အစိုးရ ရဲ ့အမာခံတစ္ေယာက္ၿဖစ္တဲ့ Macek က သူ ့ကိုေစာင္းေရးမွန္းသိသြားခဲ့တယ္ ။ Macek ရဲ့အဓိပၸါယ္ဟာ ‘ေႀကာင္’ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ နိုင္ငံတကာစာေပေလာကေတြရဲ့ တီးတုိးအစိုးရကို ဖိအားေပးမွ ုေႀကာင့္သာ ဆားလမန္းဟာ ေထာင္မက် ပဲ ၿပန္လြတ္လာခဲ့တာၿဖစ္ပါတယ္ ။ သူ ့ မဂဇင္းကိုေတာ့ ပိတ္လိုက္ရပါတယ္ ။ ဆားလမန္းရဲ့ပထမဆံုးကဗ် ာစာအုပ္ Poker ကို သူ ့အသက္ ၂၅ ႏွစ္မွာေရးသားထုတ္ေ၀လိုက္တာ ဟိုးေလးတေက် ာ္ၿဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္ ။ ၁၉၇၀ မွာ ႏ်ဴ းေယာက္ MOMA က အထူးဖိတ္ႀကားလို ့အေမရိက ကိုစေရာက္ရိွခဲ့ပါတယ္ ။ အဲဒီကေနမၿပန္ပဲ အိုင္အိုး၀ါး တကၠသို္လ္မွာ တစ္ႏွစ္ ၊ Iowa International writing Program (IWP) မွာ တစ္ႏွစ္ ၊ စုစုေပါင္း ၂ ႏွစ္ (၁၉၇၁ – ၁၉၇၂) ေနခဲ့ပါတယ္ ။ အဲဒီကတည္းက သူ ့ကဗ် ာေတြကို အေမရိကန္ ကဗ် ာဆရာေတြက အဂၤလိပ္ဘာသာၿပန္ေပးႀကတာၿဖစ္ၿပီး ၊ အခ် ဳိ ့ကိုေတာ့ ဘာသာၿပန္သူနဲ ့တြဲၿပီး ေကာ္လက္ဘိုေရးရွင္းေတြလုပ္ခဲ့တာၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဆားလမန္းဟာ ေနာက္ပိုင္းမွာ အေမရိကန္တကၠသိုလ္ေတြမွာသင္ႀကားပို ့ခ်ရင္း အေမရိကမွာပဲ အေနမ်ားပါတယ္ ။ သူဟာ ႏ်ဴ းေယာက္မွာ ဆလိုဗီးနီးယားသံမွ ူးလည္း လုပ္ခဲ့ပါေသးတယ္ ။ သူဟာ အခုအထိ ကဗ် ာစာအုပ္ေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္ထုတ္ၿပီးခဲ့ၿပီး သူ ့ကဗ် ာေတြကို ဘာသာစကားေပါင္း ၂၁ ဘာသာ (ၿမန္မာနဲ ့ဆို ၂၂ ဘာသာ) ၿပန္ဆိုၿပီး ၿဖစ္ပါတယ္ ။ သူဆြတ္ခူးရရွိၿပီးခဲ့တဲ့ဆုေတြဟာၿဖင့္ the Perseren Prize ၊ the Pushcart Prize ၊ the Jenko Prize ၊ ဂ်ာမန္ၿမိ ု ့တစ္ၿမို ့ၿဖစ္တဲ့ Munster က ခ်ီးၿမွင့္တဲ့ the European Prize for Poetry နဲ ့ Macedonia က ေပးအပ္တဲ့ ‘the Golden Wreath ‘ from Struga Poetry Evenings တို ့အပါအ၀င္ၿဖစ္ႀကပါတယ္ ။ တစ္ေန ့ေန ့ မွာ ဆားလမန္းကို နိုဘဲလ္စာေပဆု ခ်ီးၿမွင့္လိမ့္မယ္လို ့ တစ္ေပး ထား ႀကတာလည္းရိွပါတယ္ ။ ဆားလမန္းရဲ့ထူးၿခားခ်က္ က အေမရိကန္ကဗ် ာဆရာႀကီးေတြ ၿဖစ္ႀကတဲ့ ခ်ားလ္စ္ ဆီးမစ္ခ်္ Charles Simic နဲ ့ ဂ်ြန္ အက္ရွ္ဘရီ John Ashbery တို ့ရဲ့ ကဗ် ာၾသဇာကိုခံယူခဲ့ၿပီး သူကတဖန္ အေမရိကန္ လူငယ္ကဗ် ာဆရာေတြကို ၿပန္လွ ြမ္းမိုးနိုင္တာၿဖစ္ပါတယ္ ။ သူဟာ အခု လ် ဳ(ဗ္)လ်ားနားမွာ သူ ့ဒုတိယဇနီးၿဖစ္သူ ပန္းခ်ီဆရာမ Metka နဲ ့ေနထိုင္လွ်က္ရိွပါတယ္ ။


တိုမာ့ရွ္ ဆားလမန္းမိတ္ဆက္

ကမၻာေက်ာ္ ဆလိုဗီးနီးယားကဗ် ာဆရာ တိုမာ့ရွ္ ဆားလမန္း (Tomaz Salaman — toh-MARSH SA-la-man) ကိုမိတ္ဆက္ေပးလိုပါတယ္ ။ သိေစခ်င္လို ့ပါပဲ ။ မသိခ်င္လည္းရ ၊ မသိလည္း ဘာမွ ၿဖစ္မသြားပါဘူး ။


သူ ့ေရေသာက္ၿမစ္ဟာကမၻာဦးထိဆင္းသြားတယ္

ကမၻာႀကီးဟာဇာဂရက္ဗ္မွာ ဆားလမန္းပင္ေပါက္ စိုက္လိုက္တယ္။                                                    (၄၊ဇူလိုင္၊၁၉၄၁)။ ဘာသာစကားေတြဟာ လက္ေဆာင္ေတြနဲ ့ လာႀကတယ္။

သရ၀ဏ္ကသရက္ကင္းႏု ၊ သရကၡန္နံ ့သင္း သရေတြ ၊ သရုပ္သကန္ရဲ ့သရစ္ဖူး ။                                အမၻီဂြီတသစ္နက္ ၊ အမၻဳတရသယုတၱိ ၊ ကၠ ုဒိၶပါဒ္ရဲ့ အင္ႀကင္းပြင့္ေတြ။

ည၀ါဒေကာင္းကင္ရဲ့ တစ္ခုတည္းေသာႀကယ္ဆံၿမိတ္ဟာ                                       ပဥၥကလ်ာပညာဗ် ာဒိတ္ေပးလိုက္တယ္ ။                                                             ဒီလူသားေလးဟာကမၻာႀကီးရဲ့ကဗ် ာပဲ ။

အဲဒီအတြက္  လူၿဖစ္မွ ုအေကာက္ထဲမွာ  အၿမင့္မားဆံုး                                                               အႏုပညာဆားခြန္ေဆာင္ရတယ္ ။

မိုးႀက ုိးခသစ္ပင္မည္းႀကီးမွာ                                                     လိပ္ၿပာအုပ္လိုက္လာနားႀကသလို ေထာင္းလေမာင္းေက်​ ခႏၶာဟာ                                                     လမိုင္းရဲ့လိပ္ၿပာေတြ ႀကမၼာကိုကဗ် ာေတြၿဖစ္ေစရာ ။

ေမွ်ာ္စင္ၿပာရဲ့ ဓါတ္စီးသေနၵပါလကၤာေတြဟာ                                         လူ ့ရင္ထဲကေကာင္းကင္ေတြမွာ                                                                                                            လိွ ုင္းႀကီး ၊လိွ ုင္းလတ္ ၊ လိွ ုင္းခုလတ္ေတြ အၿပိုင္အရိုင္းဖူးပြင့္ႏိုးထေစေလတာ ။

ဆိုပါစို ့၊ သူဟာ ၿဂိုလ္ငယ္ေလးတစ္လံုးကို လာနမ္းၿပီး အာရံုေတြေပးသြားတဲ့ နကၡတ္ႀကီးရဲ့သဘာ၀ခရီး ။ ဆိုပါစို ့၊ သူဟာ အဲဒီအာရံုပိုက္ကြန္ထဲမွာပဲအခ် ဳိ ၿမိန္ဆံုးအမိခံၿပီး                                       ရွင္သန္ၿခင္းတဒိတ္ဒိတ္ဂမၻီရနဲ ့ မိတ္လိုက္ဖို ့အၿမိ ုက္ႏွလံုးသား ။

အဓိပၸါယ္ဟာအတြင္းခံပဲ ။                                                                                                                  အနက္ဟာ စီးဆင္းမွ ု ၊ ေရရဲ့သခင္ ၊ အပင္ရဲ့အာဟာရ ။

ပင္စည္တေလွ်ာက္ေရသြယ္ဆဲလ္ေတြ ကခုန္ေနႀကရာက                                        လာနားတဲ့ငွက္ေတြဓါတ္ကူးေပါက္ဖြားရာ ။

ဆလိုဗီးနီးယားမွ ကမၻာအ၀ွမ္း                                                                                                                                               ဆန္းထတဲ့ ဆားလမန္း ။                                                                                                         (အမည္ရင္း ၊ တိုမာ့ရွ္) ။

ခဗၤ်ားေလခ်ြန္လိုက္တာ ေလဟာ စင္ဒရဲလားၿဖစ္သြားတယ္ ။                                                                      ကာဗ် ဘာ၀ သာစြ လာဘ အလာလွ ။                                                                                                  ခဗၤ်ားဆီမွာ ၀တ္မွ ုန္အစံုစံုထံုကူးႀက ။

… သမိုင္းကို ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုး အေအးမိဖ်ားနာ သြားေစသူ ။                                       …အနၱိမလြတ္လပ္မွ ုကို ဇီးကပ္သြားေစသူ ။                                                                                          … အက္ဘ္ဇာ့ဒ္ရဲ့အဇၥ်တၱကို အဇဋာမွာ                                                                                                            ပင္အပ္ေလးနဲ ့စိုက္လိုက္သူ ။    ။

(ကိုေခ်ာအမွတ္တရ)

ေဇယ် ာလင္း


“ဘ၀ဟာနာရီတစ္လံုးမဟုတ္ဘူး။ဘ၀ဟာတိမ္တစ္ဆုတ္ၿဖစ္တယ္။” — ကားလ္ေပါ့ပၸါး

ကိုယ္ခႏၶာတြင္းရိွဆံၿခည္ၿပြန္ေသြးေႀကာငယ္ေတြဟာ အလင္းကို ဘာသာစကားအၿဖစ္ သံုးႀကတယ္။ အဲဒါေႀကာင့္ အခ် ဳိ ့အခ်ိန္ေတြမွာ သူတို ့ဘာေတြပဲေၿပာခ်င္ေၿပာခ်င္၊ အခ် ဳိ ဓါတ္မရိွတဲ့အတြက္ ၿမိ ုသိပ္မွ ုေအာက္ ငုပ္လွ် ဳိးေနႀကရတယ္။

ေၿပာခ်င္တာမေၿပာ၇ရင္ သူတို ့ထဲက ‘စိတ္’ ၿဖစ္ေစတဲ့စက္အပိုင္းအစေလးေတြဟာ ညိွ  ုးငယ္ၿပီး ညစ္ေထးကုန္ႀကတယ္။

ညစ္ေထးဟာ တစ္ခ်မ္းစီက် ဳိးပဲ့ေနႀကတဲ့ဘလိတ္ဓါးေတြ ၀ါးမစားခင္ သူ ့ကိုယ္သူၿပန္လွီးတယ္။

သက္တံရဲ့ ဒီတစ္ပတ္လွ်ပ္စစ္ဓါတုဓါတ္ဟာ အနိမ့္အၿမင့္နရီေတြေရြးစုၿပီး စကားလင္းေလးေတြကို လံုး၀န္းေအာင္လုပ္ဖို ့တဲ့။ အဲဒီမွာေရာ ေမွ်ာ္လင့္စရာေလးရိွပါ့မလား။

ကိုယ္ခႏၶာထဲမွာ ဘယ္ေနရာက စ လင္းမလဲ၊ လာဗင္ဒါတစ္ခိုင္လံုး ညြတ္ေနေအာင္ပြင့္ေနတဲ့ ဆည္းစ်ာရယ္။

အရည္မေပ်ာ္ပဲ ေ၇ခဲဟာ အခိုးအေငြ ့မၿဖစ္ရေတာ့ဘူးတဲ့လား။ သင္အိပ္ေနလား။ သင္နိုးေနလား။ သင့္ကိုဘယ္သူအိပ္မက္ေတြပံုမွန္မက္တယ္ဆိုတာေၿပာရရင္ ကုန္းေပါ ္မွာ အၿမီးကိုေထာက္ၿပီး ေလွ်ာက္သြားတဲ့ငါးႀကီးတစ္ေကာင္၊                                                              ပိုတိတိက်က်ေၿပာ၇ရင္၊ စိတ္ကိုေၿပာင္းလဲေစတဲ့ ဇီ၀ဓါတုဆံၿခည္ၿပြန္ေသြးေႀကာငယ္ေတြရဲ့ အေၿမွးပါးေလးေတြထဲက စိမ့္ထြက္က်ေနႀကတဲ့                                                                         ပုလဲအၿမုေတေလးေတြ။ အာရံုဟာ ဘယ္အခ်ိန္မွာ စကားလံုးၿဖစ္သြားတတ္သလဲ။

ဦးခြံရိုးထဲကပန္းခင္းထဲ ၀တ္ရည္စုပ္ႀကတဲ့ ခ်ပ္၀တ္တန္ဆာပလာအၿပည့္နဲ ့ရက္စက္မွ ုေတြဟာ သနားညွာတာလို ့ဆိုတဲ့အေႀကာင္းၿပခ်က္ေတြထုတ္ၿပန္တယ္။ ဒြိဟနံ ့တေထာင္းေထာင္းနဲ ့။

ေၿမၿပင္မွာေၿခဖ်ားေတြ ၿပန္ေထာက္လိုက္တာနဲ ့  ေရာင္စံုအက္တမ္ေတာက္ေတာက္ပပေတြဟာ                     ေမးခြန္းပံုေရပူေဖါင္းေလးေတြ ၿဖစ္သြားႀကၿပီး အလင္းဖြား သက္တံလံုးလံုးေလးေတြဟာ                                   ေဖါက္ကနဲေဖါက္ကနဲ ဆက္ေၿပာသြားႀကတာေတြထဲမွာ၊ ‘ကိုယ္မင္းကိုေၿပာခ်င္တာဟာလည္းဒါပါပဲ’ လို ့ေရာေယာင္ၿပီးေတာ့မ်ားေၿပာသြားႀကပါေသးရဲ့လား ။ ။

ေဇယ် ာလင္း

 

 


ပဥၥရူပ

ပဥၥရူပဟာ ကဗ် ာေဗဒတစ္မ် ဳိးၿဖစ္တယ္လို ့ေၿပာရဲတယ္ ။


ကမၻာ့ဖလားေၿခစစ္ပြဲအိပ္မက္

ကံတရားလွလွပပကန္သြင္းလိုက္တဲ့                                                                                               ပင္နလ္တီဂိုးဟာ                                                                                                                    က်ြန္ေတာ့္ေန ့စဥ္    အိပ္ရာနိုးထနံနက္ခင္းေပါ့ ။

ဘယ္ဘက္သင္းကလဲ                                                                                                             မထူးေတာ့တဲ့ဂိုးလား                                                                                                                            ေခ်ပဂိုးလား                                                                                                                                   အနိုင္ဂိုးလား                                                                                                       အခ် ဳိ ့အတြက္အသက္ရွင္နည္းနိသာရည္း                                                                                               အခ် ဳ ိ ့အတြက္ ကိုယ့္ဘက္လွည့္မဲလာတဲ့အၿပံ ုး ။

ဘ၀တိုးရစၥတ္ေတြေပါ့                                                                                         အဘိုးႀကီးဆန္တီယာဂိုၿပန္ပါလာတဲ့                                                                                                     ငါးရိုးႀကီးနဲ ့                                                                                                                                     ဓါတ္ပံုတြဲရိုက္ႀက                                                                                                                                                                                                     ဘာမွန္းမသိတဲ့ဟာႀကီးကို                                                                                                                                                                  သူတုိ ့ပဲ   ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် မိလာသလို                                                                                           ေနေရာင္ရဲရဲမွာ                                                                                                                      သြားႀကီးေတြၿဖဲႀက ။

ဒိုင္ေတြဘာေတြၿဖစ္လို ့                                                                                                              ‘ဂိုး’သြားၿပန္ပါၿပီခဗၤ်ာ ။ ။

 

ေဇယ်ာလင္း                                                                                                                                                                                                               ရနံ ့သစ္                                                                                                                                                                                                                                                                                 ၂၀၀၄

(လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္တုန္းကကဗ် ာ….အခုထိ ‘ဂိုး’ ေတြဆက္တိုက္သြင္းေကာင္းတုန္း)

 


မက္သီးယား ဟားဗီး

metamodernism ထက္ Matthea Harvey မက္သီးယား ဟားဗီး ကိုပိုစိတ္၀င္စားေနတယ္ ။ ၂၁ရာစုအေမရိကန္ကဗ် ာရွ ုခင္းမွာ သူ ့ကဗ် ာ ၃ ပုဒ္ပါမွာၿဖစ္ေပမယ့္ သူ ့ခ်ည္ ့သက္သက္ အပုဒ္ ၃၀ ေလာက္ နဲ ့ ေဆာင္းပါးေတြ ၊ အင္တာဗ် ဴ းေတြနဲ ့စံုစံုလင္လင္ေ၀ေ၀ဆာဆာေလး စာအုပ္ထုတ္မလားလို ့။ စိတ္ကစားေနပါတယ္ခဗၤ်ာ ။ စိတ္လည္းလွ ုပ္ရွားေနပါတယ္ ။ ဒီလို mood မ် ဳိ းကို ကဗ် ာကပဲေပးေပးနိုင္လြန္းပါရ့ဲ ။ ။

 


ဧၿပီႏွင္း

ဒီေန ့အဲလ္ပါးစိုးမွာ ေလယာဥ္ပ်ံေတြဟာ သူတို ့ရဲ့ေၿပးလမ္းေတြမွာပဲ အိပ္ေမာက်ေနႀကတယ္။ ကမၻာႀကီးဟာေရာက္ရိွလာဖို ့ေနာက္က်ေနၿပီ။ ၀ီစကီေသာက္ေနႀကတဲ့နိုင္ငံေရးအႀကံေပးေတြအားလံုးဟာ ေခါင္းေတြငံု ့ေနႀကတယ္ ၊ လက္ႏိွပ္စက္ခလုတ္ေတြကို လည္ဆြဲလိုဆြဲထားတဲ့ မ်က္ႏွာလွလွေပါ ္မွာအမာရြတ္ႀကီးရိွေနတဲ့ စားပြဲထိုးအမ် ဳိးသမီးကိုႀကည့္ဖို ့ပဲမႀကာမႀကာေခါင္းေထာင္ႀကတယ္။ သူတို ့မွာတဲ့အရက္ေတြ သူမ ယူေဆာင္လာတိုင္း အဲဒီလက္ႏွိပ္စက္ခလုတ္ေတြဟာ ကလင္ကေလာင္ၿမည္ႀကတယ္ ။ ဧရာမမွန္ထူထူၿပတင္းေတြရဲ့ၿပင္ပမွာ ေလယာဥ္ပ်ံေတြအားလံုးႏွင္းေတြဖံုးလို ့ ။ေတာင္ပံေတြမွာႏွင္းေတြပံုလို ့ ။ ဆဲလ္ဖံုးဓါတ္အားသြင္းတဲ့ခ်ာဂ်င္ေတာင္လံုးႀကီးလိုကိုယ့္ကိုကိုယ္ ခံစားရတယ္ ။ ကိုယ္တို ့ရဲ့ဖခင္အမ်ဳိးမ် ဳိးရဲ့ယံုႀကည္မွ ုအယူ၀ါဒအမ် ဳိးမ် ဳိးဟာ ကိုယ္တို ့ကိုနဲနဲပဲ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးႀကတယ္ ။ အိန္ဂ်လ္တစ္ပါးနဲ ့ကိုယ္ဖံုးမေၿပာခ်င္ပါဘူး ။ ညမွာ ကိုယ္  အိပ္မေပ်ာ္ခင္မွာပဲ အိပ္မက္ကမက္ေနၿပီ ။ ေကာ္ဖီအေႀကာင္း ၊ ေရွးေဟာင္းစစ္ေသနာပတိႀကီးေတြအေႀကာင္း ၊ ရုပ္ထုႀကီးေတြ၇ဲ့မ်က္ႏွာေတြအေႀကာင္း ၊ အဲဒီမ်က္ႏွာတစ္ခုစီဟာ ကိုယ့္ရဲ့ခံစားမွ ုတစ္ခုစီရဲ  ့ထာ၀ရအမူအရာေတြရိွႀကတယ္ ။ ကိုယ့္ခံစားမွ ုေတြကို ကိုယ္ ဘာမွမခံစားပဲေသေသခ်ာခ်ာစစ္ေဆးႀကည့္တယ္ ။သဲကႏၲာရရဲ့အစြန္းအစပ္မွာ ကိုယ့္စက္ဘီးၿပာေလးကို ကိုယ္လွ်ာက္စီးတယ္ ။ ကိုယ္ဟာ ေဟာဒီေရတစ္ဖန္ခြက္ရဲ့သမၼတႀကီးၿဖစ္တယ္ ။ ။

(အေမရိကန္ကြန္တမ္ပိုရုရီကဗ် ာဆရာ မက္တ္ ဇာပရူဒါ Matt Zapruder ရဲ့ “April Snow” ရဲ့ဘာသာၿပန္ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ‘၂၁ရာစုအေမရိကန္ကဗ် ာရွ ုခင္း’ မွ)

ဇယလ


ဒီးန္ ယန္းဂ္ ကဗ် ာစာအုပ္ထြက္ပါၿပီ

အေမရိကန္ကဗ် ာဆရာ ၊ တကၠဆပ္္စ္ၿပည္နယ္ဂုဏ္ထူးေဆာင္ကဗ် ာဆရာ ၊ ဒီးန္ ယန္းဂ္ Dean Young ရဲ့ ၿမန္မာဘာသာၿပန္ကဗ် ာစာအုပ္ဒီေန ့30 Aug. ’14 မွာ ႏွစ္ကာလမ်ားစာအုပ္တိုက္ကထြက္ပါၿပီ ။ ကဗ် ာဆရာ ေမာင္ၿပည့္မင္းရဲ့အမွာစာနဲ ့ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဒီးန္ ယန္းဂ္ ရဲ့ကဗ် ာေတြအၿပင္ သူ ့ကဗ် ာေတြအေႀကာင္းေဆာင္းပါးေတြနဲ ့အင္တာဗ် ဴ းေတြလည္းပါရိွပါတယ္ ။ သူ ့ကဗ် ာေတြကိုခ်ဥ္းကပ္ဖို ့အေထာက္အကူအၿဖစ္ထည့္ေပးတာၿဖစ္ပါတယ္ ။ လိုတဲ့သူအတြက္လိုရင္လိုၿပီးမလိုတဲ့သူအတြက္မလိုလည္းဖတ္စရာမလိုဘူးေပါ့ ။ ဆူရီယလ္ကဗ် ာအေႀကာင္းလည္းတေစ့တေစာင္းေပါ့ ။

စာအုပ္ထုတ္ေ၀ေပးတဲ့ကိုမိုးေ၀း (ႏွစ္ကာလမ် ား)၊ ကူညီေပးတဲ့ Kenneth Wong (San Francisco) ၊ မ်က္ႏွာဖံုးၿပဳလုပ္ေပးတဲ့ ကိုရဲၿမင့္သူ ၊ နဲ ့အမွာစာေရးေပးတဲ့ကိုၿပည့္မင္းတို ့ကို ဒီေနရာမွာေက်းဇူးတင္စကားအတိအလင္းဆိုလိုက္ပါတယ္ ။ ေက်းဇူးအထူးတင္ရိွရပါတယ္ ။

 

 


iconoclast ရဲ့စဥ္းစားပံု

iconoclast ဆိုတာရိွရင္းစြဲဓေလ့ထံုးေတြကိုဆန္ ့က်င္သူၿဖစ္ပါတယ္ ။ အသစ္ၿပ ုလုပ္သူ(၀ါ) ရိွရင္းစြဲေတြကိုဆန္ ့က်င္သူမွာ iconoclast စဥ္းစားေတြးေခါ ္ပံုမ် ဳိးရိွတတ္ႀကတယ္ ။အဲဒီစဥ္းစားေတြးေခါ ါပံုဟာဘာလဲ ။ ဦးေႏွာက္ဆိုင္ရာသါပၸံပညာရွင္ neuroscientist ေတြအဆိုအရေတာ့ ဒီ အိုက္ကြႏိၷဳ ကလပ္စ္တ္ေတြဟာအၿခားသူေတြနဲ ့ကြဲၿပားတဲ့စဥ္းစားေတြးေခါ ္ပံု ၃ မ် ဳိးရိွႀကတယ္ ။အဲဒါေတြက (၁) အာရံုခံပံု (၂) ေႀကာက္စိတ္ကိုတုန္ ့ၿပန္ပံု နဲ့ (၃) လူမွ ဳေရးအသိဥာဏ္တို ့ၿဖစ္ပါတယ္ ။

အာရံုခံတယ္ဆိုတာသာမန္နားလည္မွ ုကေတာ့အာရံုခံအဂၤါေတြၿဖစ္ႀကတဲ့နား ၊ မ်က္စိ ၊ ႏွာေခါင္း ၊ စသည္တို ့ကတစ္ဆင့္ရတဲ့အာရံုေတြကိုဦးေႏွာက္ဆီပို ့ၿပီးဦးေႏွာက္ကဘာၿမင္တယ္ ၊ ဘာႀကားတယ္ ၊ စသည္တို ့ကိုသတင္းထုတ္ၿပန္တာၿဖစ္တယ္ ။ တကယ္ေတာ့အာရံုကိုဦးေႏွာက္ကၿပ ုလုပ္တာၿဖစ္တယ္ ။ ဥပမာ ၊ မ်က္လံုးကလာတဲ့အာရံုကိုဦးေႏွာက္ ကအၿမန္ဆံုးနည္းနဲ ့အနက္ေကာက္ဖို ့လိုတယ္ ။ အဲဒီအတြက္ ဦးေႏွာက္ဟာ ရိွၿပီးသားအတိတ္အေတြ ့အႀကံ ုေတြနဲ ့အတူ သူမ်ားကဘာေၿပာသလဲဆိုတဲ့အေပါ ္ မူတည္ၿပီး ဘာကိုၿမင္တာလဲ ဆိုတာကိုအနက္ေကာက္သတင္းပို ့ရတာၿဖစ္ပါတယ္ ။ လူေတြက သူတို ့ရရိွႀကတဲ့အာရံုေတြကို အစစ္အမွန္လို ့ထင္ႀကေပမယ့္ တကယ္ေတာ့ ဇီ၀ဆိုင္ရာ လွ်ပ္စစ္ဆိုင္ရာ ထစ္ၿခ ုန္းမွ ုေတြပဲၿဖစ္တယ္ ။ iconoclast ေတြဟာ ဦးေႏွာက္ကို အေတြးသစ္အၿမင္သစ္နဲ ့ ခ်င့္ခ်ိန္သံးသပ္မွ ုအသစ္ေတြၿပ ုလုပ္နိုင္ဖို ့အတြက္ ရိွၿပီးသားအေတြ ့အႀကံုေတြေပါ ္မွာပဲမွီမခိုဖို ့အတြက္ ဆန္းသစ္ၿပီးတဲ့ ၊ ေတြ ့ႀကံ ုေနက်ေတြနဲ ့ကြဲၿပားၿခားနားတဲ့အရာေတြနဲ ့၊ ထိေတြ ့မွ ုရိွေအာင္အၿမဲၿပ ုလုပ္ႀကတယ္ ။ အာရံုခံယူၿခင္းဆိုတာဦးေႏွာက္ထဲပံုေသရိုက္သြင္းထားတာမ် ိဳးမဟုတ္ပဲ သင္ယူေလ့က်င့္မွ ုကရတာၿဖစ္တယ္ ။ ဦးေႏွာက္က ၿမင္ၿမင္သမွ် ၊ ႀကားႀကားသမွ် ၊ ထိထိသမွ် ဟာ အနက္တစ္ခုမကနဲ ့ေရာက္လာႀကတာၿဖစ္ၿပီး အဲဒီၿဖစ္နိုင္ေၿခအနက္ေတြထဲကအဆီေလွ်ာ္ဆံုးကိုေရြးခ်ယ္ရတာၿဖစ္တယ္ ။ ေရြးခ်ယ္လိုက္တဲ့အရာဟာလည္း ဦးေႏွာက္ရဲ့ ‘ အေကာင္းဆံုးသီအိုရီ ‘ ပဲၿဖစ္တယ္ ။ ေႀကာက္စိတ္နဲ ့ပတ္သက္လို ့အဓိက ၂ခုတည္းရိွပါတယ္ ၊ မေရရာမေသခ်ာတာကိုေႀကာက္တဲ့စိတ္နဲ ့ လူအထင္ေသးကဲ့ရဲ  ့ခံရမွာကိုေႀကာက္တဲ့စိတ္တို ့ၿဖစ္ပါတယ္ ။ iconoclast ေတြမွာဒီေႀကာက္စိတ္ ၂ မ် ဳိးစလံုးမရိွႀကပါဘူး ။ သူတို ့ဟာ မေသခ်ာမေရရာမွ ုထဲ အေနမပ်က္သလို လူေတြကဲ့ရဲ့မွာကိုလည္းမမွ ုႀကပါဘူး ။ လူမွ ုေရးဥာဏ္နဲ့ပတ္လို ့ကေတာ့ သူတို ့ဟာ အေနအထားတစ္ခုအတြင္းပါ၀င္ပတ္သက္ေနႀကတဲ့လူေတြကို သေဘာေပါက္နားလည္ႀကၿပီး လိုအပ္သလို ကိုင္တြယ္တတ္တဲ့အရည္အခ်င္းလည္းရိွႀကသူေတြၿဖစ္ပါတယ္ ။

(ေရးလက္စေဆာင္းပါးတစ္ေဆာင္မွ ။ )